Lezen over Noord: De vergeten watersnood – Jan de Roos

Vrienden van de Hondsbossche, kring voor Noord-Hollandse waterstaatsgeschiedenis, in samenwerking met de Stichting Historisch Archief Tuindorp Oostzaan 2011, 88 pagina’s, rijk geïllustreerd.

Auteur Jan de Roos deed een jaar lang onderzoek naar de overstroming van Tuindorp Oostzaan in januari 1960: de laatste grote watersnood in Noord-Holland. Dit heeft geresulteerd in het boek: De vergeten watersnood. Tuindorp Oostzaan overstroomd, januari 1960. De ramp in Tuindorp leidde tot de instelling van een nieuwe veiligheidsinstantie, de Technische Adviescommissie Waterkeringen.

Donderdagochtend 14 januari 1960 bezweek een polderdijkje in Zaandam net langs een zijkanaal van het Noordzeekanaal. De autoriteiten waren totaal verrast, een rampenplan ontbrak. Al snel was duidelijk dat compleet Tuindorp Oostzaan, een wijk met 11.000 inwoners, geëvacueerd moest worden. Plassend door het stijgende ijskoude water maakten de mensen zich uit de voeten. Met veel improvisatie slaagden de hulpdiensten erin iedereen onder dak te brengen. Gelukkig vielen er geen slachtoffers. Heel Tuindorp kwam 1½ tot 2 meter diep blank te staan. Pas na twee weken konden de bewoners weer terug naar huis. Zij troffen een reusachtige ravage aan. Alles was overdekt met een laag slijk en de complete huisraad kon bij het grof vuil. Wel kwam er een goede schaderegeling van de grond waarbij het Nationaal Rampenfonds een belangrijke rol speelde.

Auteur Jan de Roos concludeert dat de gemeente Amsterdam totaal niet was voorbereid op een overstromingsramp. “Daardoor ging er van alles mis toen Tuindorp Oostzaan plotseling onder water liep. De hulpverlening verliep zeker in de eerste uren chaotisch. Ook de communicatie faalde. De politie weigerde zelfs het ANP te woord te staan over de dijkdoorbraak. Een blunder, waardoor de bewoners niet tijdig via de radio werden gealarmeerd. De brandweer kwam te laat en beschikte niet eens over lieslaarzen. Een aanbod van de reddingmaatschappij om boten naar het rampgebied te sturen, werd pas na herhaald aandringen door de autoriteiten geaccepteerd.”

Na de ramp startte prof. Jo Thijsse, de stichter van het Waterloopkundig Laboratorium, een onderzoek naar de oorzaak van de dijkdoorbraak. Hij concludeerde dat er sprake was van een samenloop van omstandigheden, die niemand had kunnen voorzien. Naderhand kwam Thijsse met een aanvullend rapport. Er was dringend een dienst nodig die zich met de duizenden kilometers dijk en polderkade ging bezighouden. Dat leidde in 1965 tot de oprichting van de Technische Adviescommissie Waterkeringen (TAW), het huidige Expertise Netwerk Waterveiligheid.

De ramp werd voor het NOS-Journaal gecoverd door Joop van Zijl. Hij maakte de ellende en het verdriet van dichtbij mee. Maar het meeste trof hem de flegmatieke houding van de Tuindorpers. Het zat ze nu even tegen, maar ze zaten niet bij de pakken neer, schouders eronder en opnieuw beginnen, dat was de mentaliteit. Het boek besluit met een interview met Joop van Zijl.

€ 17,50

Bestellen