Boeken over tweestrijd

Leestips Boekenweek.

Dit jaar staat de Boekenweek in het teken van het thema Tweestrijd. Om alvast in de sfeer te komen, hebben wij een kleine selectie gemaakt van boeken waarin dit thema bij uitstek een rol speelt:

Praat met mij van T.C. Boyle gaat over chimpansee Sam, die eind jaren zeventig van de vorige eeuw onderdeel uitmaakt van een experiment. Professor Guy Schermerhorn en zijn assistente Aimee leren Sam gebarentaal en proberen zo meer te weten te komen over de innerlijke denkwereld van de chimpansee. Om sympathie en geld te verwerven laten ze Sam ook in tv-shows optreden. Het is die tweestrijd tussen idealisme en commercie die het hele project ten slotte fataal wordt.

Büsra is de hoofdpersoon in Ik ga leven van Lale Gül. Opgroeien in een streng islamitisch gezin betekent voor Büsra dingen stiekem doen. Stiekem make-up en sieraden dragen, laat thuiskomen, met jongens afspreken en alcohol serveren in een restaurant. Maar het betekent vooral: voortdurend in tweestrijd leven. ‘Moet ik leven als een kamerplant? Moet ik in een huwelijk treden waar alle seks uit is geramd nog voordat het begonnen is, omdat mijn verwekkers een volstrekt humorloze en Koranvaste lul voor mij hebben uitgekozen? En dan veranderen in een broedkip zoals alle vrouwen om me heen? Is dat waarvoor ik leef? Is God dan blij met mijn tragedie?’ In een ongekend eerlijk relaas onderzoekt Büsra met veel humor de grenzen van haar geloof en de gemeenschap waar ze in opgroeit.

Eind 2020 werd de debuutroman Shuggie Bain van de Schotse schrijver Douglas Stuart bekroond met de Booker Prize. Begin dit jaar verscheen de Nederlandse vertaling. Hugh ‘Shuggie’ Bain brengt in de jaren tachtig zijn jeugd door in een vervallen sociale huurwoning in Glasgow. Agnes, zijn moeder, is alles voor Shuggie. Zij behoudt haar trots door er altijd goed uit te zien. Toch zoekt ze steeds vaker troost in drank. Shuggie probeert intussen uit alle macht normaal te zijn, ook al ziet iedereen dat hij ‘anders’ is dan de andere jongens. Agnes steunt haar zoon, maar haar verslaving begint alles te overschaduwen, zelfs de liefde voor haar Shuggie.

In De Terugkeer van Esther Gerritsen draait het om de twintiger Jennie. Vijf jaar oud was Jennie toen haar vader de hand aan zichzelf zou hebben geslagen. Zij heeft nooit in die zelfgekozen dood willen geloven. Haar broer Max, die destijds tien was, praat niet graag over vroeger. Maar Jennie kan het verleden niet laten rusten. Als bij moeder alzheimer wordt geconstateerd, beseft Jennie dat straks niemand meer antwoorden zal kunnen geven. Het wordt tijd om de feiten uit het verleden op te graven.

Tamsin Calidas is een dertiger met een baan in de media, die in de hippe Londense wijk Notting Hill woont. Niks bijzonders. Tot zij en haar man besluiten hun leventje in de stad te verruilen voor het ruige en onbekende van een klein Schots eiland in de Hebriden. Ze gaan er schapen fokken. Landelijk, rustig en idyllisch, is het beeld dat ze voor ogen hebben. Weg van het eeuwige jachtige. Maar wanneer de eerste betovering is verbroken, blijkt het allerminst idyllisch. De gesloten eilanders zitten helemaal niet te wachten op de komst van zo’n stel stedelingen, het kind waarnaar ze verlangden komt maar niet, het weer is onstuimig en het leven zwaar. Hun huwelijk overleeft de storm niet en loopt op de klippen. En dat is nog maar het begin van de pure, bittere ellende die Calidas zal moeten doormaken. Toch blijft ze op het eiland wonen. Naarmate de tijd verstrijkt verliest Calidas zich meer en meer in het landschap om haar heen, en het is precies die natuur die verlossing brengt. Ik ben een eiland is een verhaal over het buitengewone vermogen van de natuur om, wanneer je alles verloren hebt, in je behoeften te voorzien.

Op zijn zevende wordt Naff verteld dat hij niet zomaar een losstaand iemand is, maar tot een volk behoort. Een volk met een eindeloos verleden, dat recent een oorlog heeft overleefd. Dat ‘Ding’, die oorlog, krijgt iets mythisch voor Naff en hij gaat aan de haal met de verhalen die hij erover hoort. Hij hoopt dat zijn familie en zijn volk, wanneer hij maar het juiste verhaal vertelt, de oorlog voorgoed achter zich kunnen laten. Maar dat wordt niet altijd goed ontvangen. In tegendeel. Wanneer Naff op zijn zeventiende voor een cursus ‘Schrijven over de Shoah’ naar Tel Aviv gaat, leert hij wat die geschiedenis voor hem betekent. Het Grote Niets van Nadav Vissel is tragikomische roman over een jongen die zijn eigen stem probeert te vinden in het grotere verhaal van zijn volk.